WCAG i dostępność strony: kogo naprawdę obowiązuje i co trzeba zrobić

Przez lata dostępność cyfrowa była w Polsce tematem urzędów. Ustawa z 2019 roku obejmowała podmioty publiczne, a firmy prywatne traktowały WCAG jako dobrą praktykę — coś, co warto, ale nie trzeba.

28 czerwca 2025 to się zmieniło. Weszły w życie obowiązki dla części sektora prywatnego, z karami sięgającymi dziesiątek tysięcy złotych i z organami, które je nakładają.

Skala problemu nie jest niszowa. Coroczna analiza miliona stron głównych prowadzona przez WebAIM pokazała w 2026 roku, że 95,9 % z nich ma wykryte naruszenia WCAG — więcej niż rok wcześniej. Średnia liczba błędów na stronę wzrosła z 51 do 56,1. Po latach powolnej poprawy trend się odwrócił.

Ten tekst odpowiada na trzy pytania w tej kolejności: czy obowiązek dotyczy właśnie Ciebie, co dokładnie trzeba zrobić i ile z tego wyłapią darmowe narzędzia. Zaczynamy od pierwszego, bo najczęstszy błąd w polskich publikacjach na ten temat brzmi „obowiązek mają wszyscy poza mikroprzedsiębiorcami" — i jest nieprawdziwy.

Skąd wziął się nowy obowiązek

Podstawą jest dyrektywa (UE) 2019/882, znana jako European Accessibility Act. Powstała po to, żeby ujednolicić rynek wewnętrzny: producent, który dostosował produkt w jednym kraju, nie ma go dostosowywać po raz drugi w innym.

Polska wdrożyła ją ustawą z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz.U. 2024 poz. 731). Słowo „niektórych" stoi w tytule ustawy i jest w tej całej sprawie najważniejsze — wrócimy do niego za chwilę.

Cztery daty, dwie ustawy

Te dwie ustawy to dwa różne reżimy i mieszanie ich jest najczęstszym źródłem nieporozumień. Urząd, szkoła czy biblioteka mają obowiązek od 2020 roku i wynika on ze starszej ustawy. Sklep internetowy ma go od 2025 i wynika z nowszej.

Kto kontroluje i ile kosztuje brak zgodności

Nadzór nie jest jednoosobowy. System nadzoru rynku tworzą Prezes Zarządu PFRON, organy nadzoru rynku i organy celne (art. 38 ust. 2 ustawy). Organ nadzoru zależy od usługi: dla handlu elektronicznego to minister właściwy do spraw informatyzacji, dla bankowości detalicznej — Rzecznik Finansowy, dla telekomunikacji i e-booków — Prezes UKE, dla usług towarzyszących transportowi pasażerskiemu — odpowiednio WITD, Prezes UTK, Prezes ULC i dyrektorzy urzędów morskich (art. 38 ust. 3). Prezes Zarządu PFRON monitoruje cały system i nadzoruje działanie tych organów (art. 39), ale nie jest tylko koordynatorem: sam może przeprowadzić kontrolę i nałożyć karę (art. 39 pkt 7, art. 73 ust. 3), a każde zawiadomienie o niedostępnej usłudze trafia najpierw do niego — rozpatruje je albo w ciągu 30 dni przekazuje właściwemu organowi (art. 67–68). Firma odpowiada więc przed swoim organem sektorowym i przed PFRON-em.

Kary są dwupoziomowe i tutaj większość publikacji upraszcza w sposób, który wprowadza w błąd. Ustawa pozwala nałożyć karę do dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za rok poprzedni (za 2025 r. 8 903,56 zł, więc maksimum to ok. 89 tys. zł), nie więcej jednak niż 10 % obrotu z poprzedniego roku obrotowego (art. 73 ust. 1). To górna granica, nie stawka: o wysokości decydują waga naruszenia, liczba niedostępnych produktów lub usług i liczba poszkodowanych osób (art. 73 ust. 4).

Różnica jest praktyczna. Dla dużej spółki sufit prawie nie wiąże i górna granica to te osiemdziesiąt kilka tysięcy. Dla małej firmy sufit może zejść znacznie niżej. Nagłówek „kara do 10 % obrotu" brzmi groźniej, niż wynika z konstrukcji przepisu.

Czy obowiązek dotyczy właśnie Ciebie

Ustawa obejmuje zamknięty katalog produktów i usług kierowanych do konsumentów. Nie obejmuje „firm" w ogóle.

W katalogu usług są między innymi:

• handel elektroniczny — sklepy internetowe, platformy marketplace, systemy rezerwacji
• konsumenckie usługi bankowe i finansowe
• usługi przewozu pasażerskiego — bilety, rozkłady, aplikacje mobilne
• usługi łączności elektronicznej
• e-książki i dedykowane oprogramowanie do ich odczytu

Do tego katalog produktów: komputery i systemy operacyjne, smartfony, terminale samoobsługowe, czytniki.

Rozróżnienie produkt–usługa nie jest formalnością. Ustawa nakłada inne obowiązki na producenta, importera i dystrybutora produktu, a inne na usługodawcę. Firma, która sprzedaje online własne urządzenie, może podlegać z obu stron naraz: jako sklep i jako podmiot wprowadzający produkt na rynek.

Wyjątek dla mikroprzedsiębiorców i jego pułapka

Zwolnieni są mikroprzedsiębiorcy — firmy, które w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniały średniorocznie mniej niż 10 pracowników ORAZ miały roczny obrót netto lub sumę bilansową nieprzekraczającą 2 mln euro (art. 7 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców). Oba warunki muszą być spełnione łącznie.

Ale zwolnienie ma granicę, którą łatwo przeoczyć: art. 4 pkt 1 ustawy wyłącza usługi oferowane lub świadczone przez mikroprzedsiębiorców — nie produkty. Mikroprzedsiębiorca prowadzący sklep internetowy jest zwolniony jako usługodawca. Mikroprzedsiębiorca wprowadzający na rynek terminal albo czytnik — nie jest.

Tabela, którą można wysłać zarządowi

Dwa ostatnie wiersze i ten o firmie B2B są w tym tekście najważniejsze, bo mówią rzecz, której branża nie lubi mówić: wielu czytelników nie ma obowiązku. Producent maszyn sprzedający wyłącznie innym firmom nie podlega EAA. Może chcieć dostępności z innych powodów — i za chwilę pokażemy jakich — ale nie musi.

WCAG, czyli jak mierzy się dostępność

Ustawa nie opisuje, jak ma wyglądać dostępna strona. Odsyła do normy ETSI EN 301 549, która wskazuje WCAG na poziomie AA jako standard techniczny.

WCAG stoi na czterech zasadach, znanych jako POUR:

• Postrzegalność — informację da się odebrać niezależnie od zmysłu. Zdjęcie produktu ma opis, wideo ma napisy, a cena promocyjna ma na tyle mocny kontrast, żeby dało się ją przeczytać przy słabszym wzroku. Test praktyczny: wyłącz obrazki i sprawdź, czy strona nadal mówi to, co miała powiedzieć.
• Funkcjonalność — interfejs da się obsłużyć bez myszy, bez limitu czasu i bez pułapek. Test praktyczny: przejdź proces zakupowy samym klawiszem Tab, od karty produktu do potwierdzenia zamówienia.
• Zrozumiałość — treść i zachowanie strony są przewidywalne. Pole ma etykietę, która nie znika, komunikat błędu mówi co poprawić, a menu wygląda tak samo na każdej podstronie.
• Solidność — kod jest na tyle poprawny, żeby technologie asystujące sobie z nim radziły. To jedyna z czterech zasad, którą automat sprawdza dobrze — i dlatego jedyna, którą większość zespołów ma opanowaną.

Poziomy zgodności są trzy: A, AA i AAA. Punktem odniesienia prawnego jest AA — poziom A jest minimum, którego samo w sobie nikt nie uznaje za wystarczające, a AAA bywa niemożliwy do spełnienia dla całego serwisu.

WCAG 2.1 czy 2.2

Wymogiem prawnym jest WCAG 2.1 AA. Ale od 2023 roku obowiązującą rekomendacją W3C jest WCAG 2.2, która dokłada dziewięć kryteriów sukcesu — z czego sześć na poziomie A lub AA, czyli tylko tyle jest w praktyce istotne (pozostałe trzy to AAA):

Jest też zmiana, o której prawie nikt nie pisze: kryterium 4.1.1 Parsing zostało w wersji 2.2 usunięte. Duplikaty atrybutu id przestały być naruszeniem. Jeśli dostajesz raport, który wciąż liczy je jako błędy, raport jest starszy niż standard.

Zgodność działa w jedną stronę: według W3C treść zgodna z WCAG 2.2 jest zgodna także z wersjami 2.0 i 2.1 — odwrotnie to nie działa.

Wdrażając nową stronę, celowałbym od razu w 2.2 — różnica w nakładzie jest niewielka, a za kilka lat to ona będzie punktem odniesienia.

Sześć błędów, które odpowiadają za prawie wszystko

Najciekawsze w danych WebAIM nie jest to, że stron z błędami jest 95,9 %. Ciekawe jest, że sześć typów naruszeń odpowiada za 96 % wszystkich wykrytych błędów.

To jest dobra wiadomość ubrana w złą statystykę. Naprawa nie jest bezdenna — sześć rzeczy załatwia prawie całość tego, co narzędzia w ogóle potrafią wykryć. Potwierdza to drugi wynik z tego samego badania: 20,5 % stron ma pięć błędów lub mniej, a 30,4 % ma nie więcej niż dziesięć.

Trzy rodziny barier

Wizualne. Brak tekstu alternatywnego zamienia zdjęcie produktu w „obraz" i tyle usłyszy osoba korzystająca z czytnika ekranu. Zbyt niski kontrast wyklucza nie tylko osoby słabowidzące, ale każdego, kto patrzy na ekran w słońcu. Osobna kategoria to przekazywanie informacji wyłącznie kolorem — czerwona ramka wokół pola nie niesie treści dla osoby, która tego koloru nie odróżnia.

Nawigacyjne. Strona, po której nie da się poruszać klawiaturą, jest zamknięta dla części użytkowników w całości. Pułapka fokusu — okno modalne, z którego Tab nie potrafi wyjść — potrafi zatrzymać sesję na dobre. Do tego struktura nagłówków: jeśli H1, H2 i H3 są dobrane pod wygląd, a nie pod hierarchię, czytnik ekranu traci mapę strony, bo nagłówki są dla niego spisem treści.

Multimedialne. Wideo bez napisów wyklucza osoby niesłyszące, ale też każdego, kto ogląda bez dźwięku — a tak ogląda większość ruchu mobilnego. Audiodeskrypcja jest trudniejsza i rzadziej wymagana, ale materiał, w którym kluczowa informacja pada wyłącznie na obrazie, bez niej nie działa.

Jak to wygląda w sklepie internetowym

Cztery miejsca, w których e-commerce przewraca się najczęściej:

• Pole formularza opisane wyłącznie podpowiedzią. <input placeholder="E-mail"> bez etykiety wygląda czysto i znika w chwili, gdy użytkownik zacznie pisać. Poprawnie: <label for="email">E-mail</label> obok pola.
• Przycisk bez treści. Ikona kosza w <button> bez tekstu i bez aria-label jest dla czytnika ekranu „przycisk". Nie wiadomo, czy usuwa produkt, czy otwiera koszyk.
• Fokus bez obwódki. outline: none w arkuszu stylów bez podania własnego zamiennika sprawia, że osoba poruszająca się klawiaturą nie wie, gdzie jest.
• Komunikat błędu tylko kolorem. Czerwona ramka wokół pola nie jest komunikatem. Obok musi paść zdanie, co dokładnie jest nie tak.

Piąte miejsce to kontrast, który w tabeli wyżej prowadzi z wynikiem 83,9 % — najczęściej dotyczy szarego tekstu pomocniczego, cen promocyjnych i etykiet pod polami.

Ile z tego wyłapie darmowe narzędzie

Tutaj zaczyna się część, o której teksty sprzedające audyty milczą.

Przejechaliśmy Lighthouse 13.4.1 — narzędzie wbudowane w Chrome, oparte na silniku axe-core — po własnym serwisie. Jedna ze stron dostała 100 na 100, blog 96.

Wynik jest miły, ale nie znaczy tego, co się wydaje. Kategoria dostępności w Lighthouse liczy 76 audytów. Na naszej stronie 24 zostały zaliczone, 42 oznaczone jako „nie dotyczy", a 10 jako `manual` — czyli takie, których Lighthouse sam nie testuje i zostawia człowiekowi.

Wśród nich, na naszej stronie:

• czy elementy interaktywne da się osiągnąć klawiaturą
• czy kolejność tabulacji jest logiczna
• czy kolejność wizualna zgadza się z kolejnością w kodzie
• czy fokus nie wpada w pułapkę
• czy fokus przenosi się do treści, która właśnie się pojawiła
• czy własne kontrolki mają etykiety i role
• czy treść poza ekranem jest ukryta przed technologiami asystującymi

Sto na sto w Lighthouse nie znaczy „zgodne z WCAG". Znaczy „przeszła ta część, którą da się zautomatyzować". Automat świetnie liczy kontrast i brakujące alt. Nie powie, czy da się kupić produkt bez myszy.

Cztery pułapki, przez które będziesz naprawiać sprawne rzeczy

Przy tym samym audycie na sobie z czterech naszych ręcznych ustaleń trzy okazały się fałszywym alarmem po sprawdzeniu w dokumentacji. Wypisujemy je, bo każdy, kto robi audyt własnymi siłami, wpadnie w te same:

• `<label for>` działa na `<button>`. Button jest elementem etykietowalnym, więc komponent z role="checkbox" bywa opisany poprawnie, mimo że nie ma aria-label.
• Element z `aria-hidden="true"` i `tabindex="-1"` jest schowany celowo. Ukryte pole pod komponentem z biblioteki UI to nie jest pole bez etykiety.
• `placeholder` liczy się jako nazwa dostępna. Automat go zaakceptuje i nie zgłosi błędu — a mimo to jest złą praktyką, bo nazwa znika po wpisaniu pierwszego znaku.
• Kryterium 2.4.1 spełniają znaczniki obszarów albo nagłówki. Link „przejdź do treści" jest zalecany dla osób na klawiaturze, ale nie jest wymagany, jeśli strona ma poprawną strukturę.

Wdrożenie krok po kroku

Krok 1 — audyt. Automat plus człowiek, w tej kolejności. Za darmo: Lighthouse w Chrome, rozszerzenie axe DevTools, WAVE. Potem test klawiaturą — sam klawisz Tab przez cały proces zakupowy — i czytnik ekranu: NVDA na Windowsie, VoiceOver na macOS, TalkBack na Androidzie. Ceny audytu komercyjnego w Polsce zaczynają się od około 500 zł za szybki przegląd i sięgają 15 000 zł za pełny audyt UX z testami z użytkownikami; typowy audyt techniczny to 1 200–4 000 zł.

Test klawiaturą brzmi banalnie i jest najbardziej odkrywczą częścią całego audytu. Odłóż mysz i przejdź Tabem od strony głównej do potwierdzenia zamówienia. Zapisuj trzy rzeczy: gdzie nie widać, na czym stoi fokus; gdzie Tab przeskakuje w miejsce inne, niż się spodziewasz; i gdzie utknąłeś. Piętnaście minut takiego przejścia zwykle daje więcej konkretów niż cały raport z automatu.

Krok 2 — naprawa. Kolejność wynika z tabeli WebAIM: kontrast, teksty alternatywne, etykiety pól, nazwy linków i przycisków, deklaracja języka. To są zmiany w HTML, atrybutach ARIA i stylach — w większości przypadków dni pracy, nie miesiące.

Krok 3 — dokumentacja. Podmioty publiczne mają obowiązek publikowania deklaracji dostępności wraz z wynikiem oceny i mechanizmem zgłaszania uwag. Firmy prywatne objęte ustawą z 2024 roku sporządzają informację o dostępności usługi. W obu przypadkach to nie jest formalność do odhaczenia — to dokument, po którym kontrolujący zaczyna.

Krok 4 — utrzymanie. Dostępność psuje się przy każdej zmianie treści, i to jest ta część, którą najczęściej się pomija. Redaktor wstawiający zdjęcie bez opisu cofa pracę programisty. Osoba dodająca baner z tekstem wypalonym w grafice sprawia, że ten tekst przestaje istnieć dla czytnika ekranu. Nowy komponent w sklepie wchodzi bez etykiet, bo nikt ich nie wymagał w zadaniu.

Trzy rzeczy, które to zatrzymują: krótkie szkolenie zespołu redakcyjnego z opisów alternatywnych i struktury nagłówków, pozycja „dostępność" w liście kontrolnej przed wdrożeniem, i jedno automatyczne sprawdzenie w procesie budowania, żeby oczywiste błędy nie wchodziły na produkcję. Żadna z nich nie jest droga. Wszystkie są tańsze niż drugi audyt za rok.

Co da się zrobić w pierwszym tygodniu

Jeśli nie masz jeszcze budżetu na cały proces, kolejność jest taka:

• sprawdź kontrast tekstu pomocniczego, cen i etykiet — to statystycznie najczęstszy błąd i najtańszy do poprawienia
• dodaj opisy alternatywne do zdjęć niosących informację; dekoracyjne zostaw z pustym alt
• przejdź Tabem formularz kontaktowy i koszyk, i przywróć widoczną obwódkę fokusu, jeśli została wyłączona w stylach
• upewnij się, że <html> ma atrybut lang

To cztery pozycje z sześciu z tabeli WebAIM. Nie dają zgodności, ale zdejmują większość tego, co narzędzia i użytkownicy zobaczą jako pierwsze.

Warto znać polskie źródła: Fundacja Widzialni publikuje praktyczne poradniki i raporty o dostępności polskich serwisów, a PFRON — wytyczne do ustawy.

Po co to firmie, której obowiązek nie dotyczy

Jeśli tabela wyżej postawiła Cię po stronie „zasadniczo nie", zostają trzy powody, żeby i tak się tym zająć.

Rynek. Na koniec 2024 roku w Polsce było 3,9 mln osób z orzeczeniem o niepełnosprawności — 10,5 % populacji. Przez dekadę ta liczba wzrosła o około 8 %, głównie w grupie powyżej 60. roku życia. To nie jest nisza, tylko co dziesiąty potencjalny klient.

Wygoda dla wszystkich. Ograniczenia bywają czasowe i sytuacyjne. Ekran w pełnym słońcu to problem z kontrastem. Hałas w pociągu to potrzeba napisów. Jedna wolna ręka to obsługa klawiaturą. Rozwiązania projektowane dla osób z niepełnosprawnościami wygrywają w tych sytuacjach z resztą.

SEO. Poprawna struktura nagłówków, sensowne teksty alternatywne, opisowe linki i deklaracja języka to jednocześnie wymogi WCAG i sygnały, na których opiera się indeksacja. Nie ma tu magii — dostępność wymusza semantykę, a semantyka pomaga wyszukiwarce.

Co dalej

Jeśli chcesz wiedzieć, gdzie stoisz, i planujesz zmiany w najbliższych miesiącach — zrobimy audyt: 2 500 zł netto, wynik w pięć dni roboczych, raport z listą napraw, priorytetami i kwotą przy każdej pozycji, plus godzina omówienia w cenie. Jeśli zdecydujesz się u nas na nową stronę albo przebudowę serwisu, tę kwotę odliczamy od wyceny projektu. Zamów audyt strony

Jeśli wolisz najpierw sprawdzić samodzielnie — mamy dwie rzeczy bez rejestracji: checklistę do samodzielnego audytu i test szybkości strony, który pokaże Core Web Vitals dla Twojego adresu.

Jeśli dopiero planujesz stronę, dostępność najtaniej wchodzi na etapie projektu — opisaliśmy to w tekście o tworzeniu strony krok po kroku. O tym, jak dostępność wygląda w sklepie internetowym, piszemy szerzej przy okazji UX i UI w e-commerce, a o narzędziach do testowania — w przewodniku po testowaniu stron.